BỨC PHÙ ĐIÊU “KỂ CHUYỆN” CUỘC KHÁNG CHIẾN CỦA QUÂN DÂN NHÀ TRẦN

Miêu tả cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện

Tượng đài Trần Hưng Đạo trên núi An Phụ (phường Phạm Sư Mạnh, Hải Phòng), là một công trình văn hoá đặc sắc, biểu tượng cho tinh thần đoàn kết, ý chí quật cường của quân dân nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông vào thế kỷ XIII.

Bên trái tượng đài là bức phù điêu bằng đất nung tái hiện lại trang sử hào hùng của quân dân Đại Việt trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông.

Câu chuyện về cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện của quân và dân Đại Việt có hình ảnh Trần Hưng Đạo tắm nước lá thơm cho Thượng tướng Trần Quang Khải tại bến Đông. Lịch sử ghi chép lại, hành động cho thấy tầm nhìn chiến lược của Trần Hưng Đạo – linh hồn của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông khi giải tỏa mối hiềm khích và nghi ngờ trong hoàng tộc. Hành động ấy nhằm quy tụ những bậc hiền tài, vũ dũng về cùng một mối để đồng lòng chống giặc.

Cuộc kháng chiến toàn dân còn được thể hiện bằng hìnhh ảnh Hoài vương hầu Trần Quốc Toản bóp nát quả cam tại bến Bình Than, nay thuộc xã Hợp Tiến (Hải Phòng). Năm 1282, khi Hội nghị Bình Than do vua Trần Nhân Tông triệu tập để bàn kế sách đánh giặc, do mới 16 tuổi nên phải đứng ngoài mà không được dự bàn việc nước, Trần Quốc Toản bóp nát quả cam vua ban.

Sau này, chàng thiếu niên ấy dốc lòng xông pha trận mạc với lá cờ thêu sáu chữ vàng “Phá cường địch, báo hoàng ân” và hy sinh quả cảm, góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của triều đại nhà Trần.

Bức phù điêu còn kể câu chuyện Trần Hưng Đạo đi chiêu binh gặp Phạm Ngũ Lão ngồi đan sọt ngoài đường. Với khí chất hơn người và dốc lòng theo chủ tướng, sau này Phạm Ngũ Lão được sử sách ghi nhận là vị tướng bách chiến, bách thắng. Ông chưa từng thua bất cứ một trận đánh nào, kể cả giai đoạn sau này ông được vua giao đi dẹp giặc Chiêm Thành, Ai Lao ở phía Nam.

Theo thứ tự thời gian trên bức phù điêu, sau khi Hội nghị Diên Hồng diễn ra, Hưng Đạo Đại vương viết Hịch tướng sĩ để kêu gọi binh lính học tập binh pháp, rèn luyện võ nghệ, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống giặc.

Hội nghị Diên Hồng được tổ chức năm 1284 tại Kinh thành Thăng Long do Thượng hoàng Trần Thánh Tông triệu tập. Các bô lão cả nước về dự là đại diện để trưng cầu dân ý khi được hỏi về chủ trương hòa hay đánh khi quân Nguyên Mông sang xâm lược Việt Nam lần thứ hai.

Khúc ca khải hoàn chào mừng chiến thắng

Lời thề trên dòng sông Hóa là một phân cảnh trên bức phù điêu, kể về câu chuyện đại quân nhà Trần hừng hực khí thế trên đường ra Bạch Đằng để bước vào trận đánh cuối cùng – trận quyết định năm 1288.

Khi đó voi chiến của Trần Hưng Đạo bị sa lầy ở sông Hóa (Thái Bình), nhân dân đã mang gỗ, tre, rơm rạ, có hào kiệt tháo nhà gỗ lim cùng bè mảng tìm cách cứu voi, nhưng không kéo lên được. Thế trận cấp bách, chủ tướng nuốt nước mắt lên thuyền vượt sông.

Voi chiến ứa nước mắt nhìn chủ tướng, kêu rống lên một hồi dài rồi từ từ chìm xuống phù sa. Cảm động trước tình cảm của con voi chiến đã cùng nhau vào sinh ra tử, ông thề nếu không thắng trận sẽ không quay lại nơi này. Sau chiến thắng, ông trở về đây cho đắp tượng voi.

Trên bức phù điêu còn là hình ảnh của danh tướng Yết Kiêu – một trong “Ngũ hổ tướng” của Trần Hưng Đạo, cùng với các tướng Cao Mang, Đại Hành, Dã Tượng, Nguyễn Địa Lô. Tướng Yết Kiêu quê ở thôn Hạ Bì, xã Yết Kiêu, Hải Phòng có tài đánh đường thủy, được Hưng Đạo vương trọng dụng.

Bức phù điêu có đoạn kết miêu tả cuộc kháng chiến của quân dân Đại Việt đã toàn thắng.

Khúc ca khải hoàn chào mừng chiến thắng là lời tri ân với tất cả thần dân. Đây không chỉ là niềm vui chiến thắng trên toàn lãnh thổ, mà còn là niềm vui không thể diễn tả khi người thân gặp lại nhau sau cửa ải sinh tử. Ở đây vợ được gặp lại chồng, cha mẹ được gặp lại con. Đám con thơ được gặp lại cha, con vật cũng được gặp lại chủ nhân sau bao ngày xa cách. Niềm vui chiến thắng chính là khúc ca khải hoàn ghi nhận những chiến công hào hùng của một dân tộc và của vị thánh nhân trong lịch sử.

“Bức phù điêu đã làm tăng thêm giá trị lịch sử, văn hoá của khu di tích quốc gia đặc biệt An Phụ. Bức phù điêu dài 45 m, cao bình quân 2,5 m, được ghép bởi 526 viên gạch do nghệ nhân Hoàng Nhân và Vũ Ngọc Thạch ở làng gốm Cậy, Long Xuyên (Bình Giang, tỉnh Hải Dương cũ) thực hiện. Năm 2013, bức phù điêu được xác lập kỷ lục Guinness – là bức tranh truyện bằng đất nung ngoài trời dài nhất Việt Nam”.

Nguồn: https://baohaiphong.vn