71 NĂM VĂN HÓA HẢI DƯƠNG KẾ THỪA - PHÁT TRIỂN

Đất xứ Đông xưa - Hải Dương ngày nay, trải qua bao thế kỷ đã có một vị trí đặc biệt trong lịch sử, nổi tiếng là đất địa linh, có truyền thống văn hiến. Ngày nay, truyền thống ấy đang được kế thừa, phát triển mạnh mẽ thành sức mạnh nội lực đưa văn hóa Hải Dương vững vàng vượt qua mọi khó khăn, thử thách để vươn lên đạt những thành tựu trên lĩnh vực văn hóa – xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết TW5 – khóa VIII về xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; góp phần xây dựng hình ảnh Hải Dương đẹp lên trong mắt bạn bè trong nước và quốc tế.

          Khai sinh từ mùa thu cách mạng, văn hóa Hải Dương đã cùng dân tộc đi qua hai cuộc trường chinh và gần 30 năm đổi mới đất nước, ngành đã bao lần thay đổi tên gọi: Tuyên truyền văn nghệ; Văn hóa thông tin; Văn hóa, Văn hóa Thể thao và Du lịch. Qua mỗi lần thay đổi tên gọi, bộ máy tiếp tục được củng cố, kiện toàn, đội ngũ cán bộ phát triển cả về số lượng và chất lượng. Buổi đầu thành lập, cơ cấu bộ máy của ngành mới có phòng văn nghệ, đội văn công tổng hợp, chi điếm phát hành sách và doanh nghiệp chiếu bóng với lực lượng vài chục cán bộ hoạt động chủ yếu là tuyên truyền tư tưởng văn hóa. Sau gần 30 năm của thời kỳ đổi mới đất nước, sau 8 năm thực hiện quy hoạch ngành (2008 – 2016 định hướng đến 2020), cơ cấu bộ máy của ngành đã hoàn thiện về mọi mặt gồm 10 đơn vị quản lý Nhà nước, 14 đơn vị sự nghiệp và 12 phòng Văn hóa – thông tin cấp huyện, Trung tâm Văn hóa thông tin, Trung tâm Văn hóa thể thao; 265 xã, phường, thị trấn đều có cán bộ văn hóa. Ổn định bộ máy, các đơn vị của ngành tiếp tục được kiện toàn, lớn mạnh về quy mô, tính chuyên nghiệp cao ngang tầm nhiệm vụ thời kỳ đổi mới. Thư viện Hải Dương nay đã có một cơ sở vật chất khang trang, hiện đại ngang tầm khu vực, là một trong những đơn vị dẫn đầu về triển khai phong trào đọc tới cơ sở và ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động thư viện. Bảo tàng tỉnh, ngoài các hoạt động nghiệp vụ thường xuyên là sưu tầm, xác minh, bảo quản và giới thiệu hiện vật, còn phối hợp với các đơn vị trong và ngoài tỉnh tổ chức trưng bày chuyên đề có tiếng vang lớn. Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng với các trang thiết bị máy chiếu hiện đại hôm nay hẳn không quên hình ảnh các cán bộ chiếu bóng thế hệ cha anh bằng những máy chiếu thô sơ đã vượt qua bom đạn chiến tranh đem điện ảnh cách mạng phục vụ quần chúng. Cùng có mặt trong những ngày đầu khi tên ngành còn là Ty Tuyên truyền văn nghệ, qua bao lần thay đổi tên gọi, Đoàn kịch, Đoàn chèo nay đã được kiện toàn thành Nhà hát chèo và Trung tâm Nghệ thuật và Tổ chức biểu diễn. Những làn điệu chèo xứ Đông mượt mà, tình tứ vẫn làm say mê lòng người. Trung tâm Nghệ thuật và Tổ chức Biểu diễn sau đổi mới nghệ thuật, nay đã có đội ngũ nghệ sĩ, diễn viên có chuyện nghiệp cao đáp ứng tốt các nhiệm vụ chính trị của tỉnh, của ngành, giữ vai trò là cầu nối các hoạt động giao lưu hợp tác hữu nghị của ngành với các nước. Trung tâm Văn hóa tỉnh hôm nay đang kế thừa truyền thống thế hệ cán bộ đi trước, đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền lưu động, thông tin kịp thời các chủ trương của Đảng, Chính phủ, của tỉnh đến người dân. Suốt hành trình xây dựng và phát triển ngành, chất lượng nguồn nhân lực luôn là mối quan tâm hàng đầu. Trường Trung cấp văn hóa qua bao lần thay đổi tên gọi, bao lần chuyển địa điểm nay là Trường Trung cấp Văn hóa, Thể thao và Du lịch, từ khởi lập và trưởng thành đã tổ chức hàng trăm lớp đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ cho lực lượng cán bộ toàn ngành. Tất cả các hoạt động của ngành được cập nhật, phản ánh thường xuyên qua hai trang thông tin Tạp chí – Nay là Tạp chí Văn hóa Thể thao Du lịch - cơ quan ngôn luận của ngành giúp độc giả nhận thức về tính quy mô và những đóng góp to lớn của ngành vào phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Phản ánh sự phát triển của đất nước, của tỉnh; lực lượng của ngành không ngừng được tăng cường về số lượng, chất lượng, được rèn luyện nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp qua các đợt học tập và làm theo tấm gương Hồ Chí Minh, qua triển khai thực hiện Nghị quyết số 33, Hội nghị lần thứ 9 Ban chấp hành TW Đảng khóa XI "Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước". Đó là nhân tố để ngành tham mưu, thực hiện hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ chính trị của đất nước, của tỉnh. Qua đó có các hình thức tuyên truyền phong phú, đa dạng giúp người dân hiểu rõ đời sống chính trị, kinh tế của đất nước, của tỉnh qua từng giai đoạn lịch sử. Cùng với việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, công tác quản lý nhà nước được ngành tăng cường hiệu lực bằng việc trình UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật và phê duyệt tổ chức thực hiện có hiệu quả gần 30 chương trình, dự án, đề án quy hoạch có tính chiến lược về các lĩnh vực hoạt động ngành. Nhiều phong trào tiên phong trong thực hiện trách nhiệm xã hội đối với cộng đồng được ngành triển khai từ những ngày đầu như phong trào xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, xây dựng thiết chế văn hóa, nay được quy tụ trong phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa tiếp tục phát triển, được nâng cao chất lượng. Từ 6 gia đình văn hóa đầu tiên ở thôn Đại Tỉnh - xã Ngọc Long của tỉnh Hải Hưng thời kỳ hợp nhất, đến nay đã có 86,6% hộ đạt gia đình văn hóa. Qua phong trào, các giá trị nề nếp gia phong của gia đình truyền thống được kế thừa, kết hợp hài hòa với các giá trị của gia đình thời hiện đại như tình cảm thủy chung, dân chủ bình đẳng trong các mối quan hệ góp phần xây dựng nên hệ giá trị gia đình trong thời kỳ hội nhập, phục vụ đắc lực cho phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Từ Làng văn hóa Xạ Sơn - xã Quang Trung - Kinh Môn, làng văn hóa đầu tiên của tỉnh; qua 21 năm xây dựng (1995-2016) tới nay toàn tỉnh đã có 1.188/1469 Làng, Khu dân cư đạt danh hiệu văn hóa, đạt tỷ lệ 80,87%. Những giá trị văn hóa làng truyền thống như tình tương thân tương ái, tính cố kết cộng đồng, đạo lý uống nước nhớ nguồn, quan tâm đóng góp xây dựng quê hương... Nay được kết trộn với các tiêu chí của xây dựng môi trường văn hóa nông thôn thời hiện đại đã góp phần ổn định trật tự xã hội, phát triển kinh tế, văn hóa, xây dựng diện mạo mới của nông thôn Hải Dương. Đời sống văn hóa cơ sở của Hải Dương cũng thay đổi theo từng biến động xã hội. Qua phong trào xây dựng làng văn hóa, từ nhu cầu thỏa mãn các sinh hoạt cộng đồng, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, vui chơi thể thao, người dân đã hưởng ứng tích cực tham gia phong trào xã hội hóa hàng trăm tỷ đồng cùng Nhà nước xây dựng và nâng cấp 1.511 Nhà văn hóa thôn, khu dân cư, trùng tu, tôn tạo hàng trăm di tích. Qua đó người dân được thụ hưởng và sáng tạo văn hóa qua các hoạt động văn hóa văn nghệ đa dạng của 762 đội chèo, 571 đội ca múa nhạc, 29 đội ca kịch, 15 CLB ca trù đã tạo ra phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng sôi nổi rộng khắp từ cơ sở đến cấp tỉnh; cùng với việc các di tích được tu bổ tôn tạo là điều kiện thuận lợi để tổ chức các hoạt động lễ hội, một hoạt động ý nghĩa tăng cường tình cảm đoàn kết, gắn bó, giáo dục lịch sử, giáo dục truyền thống. Những phong trào trên đã góp phần thay đổi nhận thức và hành động của người dân ở cơ sở, vào thực hiện thắng lợi Nghị quyết TW9 (khóa XI) về con người Việt Nam phát triển toàn diện, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, tạo nền tảng để Hải Dương đẩy mạnh và có những bước chuyển biến rõ nét trong phong trào xây dựng nông thôn mới. Được đông đảo nhân dân đón nhận và hăng hái chung sức thực hiện qua các chương trình dồn điền đổi thửa, hiến đất xây dựng đường giao thông nông thôn, đóng góp sức người, sức của xây dựng các công trình điện, đường, trường, trạm, các thiết chế văn hóa, thể thao góp phần to lớn vào thành quả đến nay toàn tỉnh đạt 64/226 xã hoàn thành đủ tiêu chí nông thôn mới, đạt 28,3%.

 

Bà Katherine Muller Marin -Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam

trao bằng ghi danh ca trù Hải Dương là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

 

          Hành trình phát triển ngành gắn liền với bao cuộc vận động, các Nghị quyết quan trọng của TW. Qua 18 năm thực hiện Chỉ thị 27/CT-TW (1998-2016) về lành mạnh hóa việc cưới, việc tang, lễ hội, nếp sống phong tục trong việc cưới - việc tang, lễ hội có nhiều chuyển biến tích cực. 100% làng xã đều xây dựng được quy chế, quy ước thôn quy định những điều khoản về việc cưới - việc tang, lễ hội để tổ chức thực hiện. Nhiều phong tục tập quán lạc hậu bị bài trừ. Nhiều địa phương cấp ủy, chính quyền đã quan tâm xây dựng những mô hình cưới tang lành mạnh, tiến bộ được nhân dân đồng tình ủng hộ, làm theo góp phần vào ổn định phong tục tập quán. Nhiều lễ hội được quy hoạch nhằm bảo tồn những giá trị truyền thống tốt đẹp, đảm bảo cho lễ hội vừa mang giá trị kế thừa vừa có yếu tố tiếp biến phù hợp đời sống CNH - HĐH. Qua 18 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương  5 (khóa 8) về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, di sản tiếp tục được nhận diện, tôn vinh. Ca trù Hải Dương đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp; Di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt; Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc được ghi danh văn hóa phi vật thể quốc gia...Các loại hình nghệ thuật và thể thao truyền thống: như hát chèo, hát tuồng, hát trống quân, múa rối nước và bơi chải đang tiếp tục được ngành quan tâm bảo tồn, xây dựng hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể, được trao truyền thế hệ và nâng cao chất lượng qua các hoạt động diễn xướng. Sự phát triển các loại hình nghệ thuật truyền thống đã góp phần tích cực vào phát triển du lịch. 8 năm ngành mang tên gọi văn hóa, thể thao, du lịch, có nhiều thành tựu mới góp phần vào thành tích chung của ngành. Du lịch sau hơn 3 năm thực hiện chương trình Du lịch Quốc gia Đồng bằng sông Hồng tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động liên kết khu vực, triển khai có hiệu quả đề án "Phát triển du lịch cộng đồng Đảo Cò - Chi Lăng Nam - Thanh Miện"; trình UBND tỉnh phê duyệt Dự án Điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Hải Dương đến năm 2020. Lĩnh vực gia đình, một lĩnh vực mới mẻ, song qua những cuộc thi tìm hiểu Luật PCBLGĐ đã giúp người dân hiểu thêm về luật pháp, nhận diện bạo lực gia đình, góp phần phát triển gia đình bền vững. Ngành Thể thao sau 7 năm hợp nhất, lực lượng tiếp tục được củng cố, kiện toàn theo hướng nâng cao chất lượng trong huấn luyện và tổ chức thi đấu. Thể dục thể thao phong trào tiếp tục phát triển. Việc tổ chức thành công Đại hội TDTT 3 cấp với 100% xã, phường tham gia cùng với việc Hải Dương đang khẩn trương chuẩn bị lực lượng tham gia Đại hội TDTT lần thứ VIII (2018) tạo nền tảng vững chắc cho thể thao thành tích cao phát triển, giữ vững vị trí 7/65 tỉnh, thành, ngành có phong trào mạnh của toàn quốc. Trưởng thành qua hành trình dựng xây - phát triển, hôm nay văn hóa Hải Dương đang tiếp tục mở rộng quan hệ giao lưu hợp tác hữu nghị với nước ngoài trên các lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch nhằm tuyên truyền quảng bá văn hiến xứ Đông và hoạt động của ngành, qua đó tiếp thụ tinh hoa văn hóa nhân loại, đưa vị thế của ngành lên tầm cao mới, ngày càng có uy tín cao trong nước và bạn bè quốc tế. Trao đổi về những đóng góp quan trọng của văn hóa Hải Dương đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, ông Nguyễn Văn Quế, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: Đối với ngành văn hóa tỉnh Hải Dương 71 năm qua đã đóng góp rất nhiều và tham mưu được nhiều nội dung quan trọng cho Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh trong việc phát triển văn hóa; tham mưu cho tỉnh xây dựng con người mới - những con người có tâm hồn trong sáng, có phẩm chất đạo đức, tích cực lao động sản xuất, sáng tạo để xây dựng quê hương, đất nước. Ngành văn hóa cũng đã tham mưu cho tỉnh đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, nổi bật là các phong trào xây dựng làng, KDC văn hóa, gia đình văn hóa, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa cơ sở. Đặc biệt là bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa, xây dựng được một đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa từ tỉnh đến cơ sở vừa có đạo đức, vừa có phẩm chất đồng thời có nghiệp vụ chuyên môn sâu sắc, làm tốt vai trò, nhiệm vụ của mình trong thực hiện các yêu cầu của công tác văn hóa mà tỉnh đề ra.

          Từ thành quả đạt được, thế hệ cán bộ ngành văn hóa hôm nay nhận thức sâu sắc có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, của Bộ, của tỉnh; qua thể chế các văn bản quản lý Nhà nước, qua việc phê duyệt các chương trình mục tiêu, các chương trình đầu tư có trọng điểm tạo tiền đề cho ngành thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đặt ra các thời kỳ. Những thành tựu ngành đạt được hôm nay có sự cống hiến to lớn  của các thế hệ cán bộ ngành từ buổi đầu thành lập. Thế hệ cán bộ ngành văn hóa hôm nay nguyện viết tiếp trang sử tự hào của thế hệ cha anh, đưa sự nghiệp của ngành lên tầm cao mới.

 

Lãnh đạo Tỉnh ủy Hải Dương trao tặng bức trướng cho ngành VHTTDL tại Lễ kỷ niệm

70 năm Ngày truyền thống ngành Văn hóa - Thông tin (28/8/1945 - 28/8/2015).


          Song hành cùng lịch sử dân tộc, chứng kiến biết bao đổi thay và thăng trầm cùng đất nước. Văn hóa Hải Dương từ lực lượng non trẻ lúc ban đầu, với trang thiết bị thô sơ lại luôn phải thay đổi trụ sở theo hai cuộc kháng chiến. Nay trụ sở ngành đã được xây dựng khang trang, tổ chức bộ máy được củng cố, kiện toàn hoàn thiện về mọi mặt đang không ngừng đổi mới vươn lên thực hiện tốt vai trò vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển xã hội, thực hiện xuất sắc chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020 của chính phủ đó là: làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào mọi lĩnh vực và sinh hoạt của con người trong thời kỳ CNH - HĐH. Với những thành tựu đạt được, văn hóa Hải Dương đã vinh dự được nhận nhiều phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước, của tỉnh trao tặng: Huân chương độc lập hạng Nhì năm 2010; Chính phủ tặng cờ thi đua xuất sắc năm 2009, 2011; Bộ VHTTDL, UBND tỉnh tặng cờ thi đua xuất sắc từ năm 2008 - 2011; 2013 - 2014; 2015; nhiều bằng khen thành tích thực hiện xuất sắc các phong trào, các cuộc vận động. Vinh dự to lớn, trách nhiệm lớn lao; lãnh đạo ngành Văn hóa Hải Dương nhận thức chặng đường sắp tới còn nhiều khó khăn; thử thách to lớn ngành phải vượt qua. Về định hướng phát triển của ngành trong thời gian tới, bà Nguyễn Thị Việt Nga, Giám đốc Sở VHTTDL nhấn mạnh: Phát huy truyền thống 71 năm ngành Văn hóa Thông tin, trong thời gian tới sự nghiệp VHTTDL tiếp tục thực hiện tốt những nhiệm vụ trọng tâm sau đây: tiếp tục triển khai và thực hiện tốt Nghị quyết TW 9 về xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước; triển khai các Nghị quyết của Đại hội Đảng các cấp để tiếp tục phát triển sự nghiệp VHTTDL, góp phần đắc lực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và của đất nước; kiện toàn, nâng cao chất lượng tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực của ngành VHTTDL; đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về VHTTDL đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới; thực hiện tốt công tác thông tin tuyên truyền và tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, TDTT để chào mừng kỷ niệm các ngày lễ lớn, các sự kiện chính trị trọng đại của đất nước và của tỉnh; nâng cao chất lượng phong trào "TDĐKXDĐSVH" theo hướng thiết thực và hiệu quả gắn với xây dựng nông thôn mới; bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa đi đôi với sáng tạo các giá trị văn hóa mới; đẩy mạnh công tác chuẩn bị về lực lượng để Hải Dương chủ động tham gia Đại hội TDTT toàn quốc lần thứ VIII (2018); thi đấu đạt thành tích giữ vững vị trí trong tốp 10 tỉnh, thành, ngành trong toàn quốc; khuyến khích và tạo điều kiện cho nhân dân tham gia tốt các hoạt động TDTT góp phần tăng cường sức khỏe, xây dựng lối sống lành mạnh, đẩy lùi các tệ nạn xã hội.

          Hải Dương, với bề dày hàng ngàn năm văn hiến, là niềm tự hào của mỗi người dân, nay tiếp tục được kế thừa và phát huy, được quảng bá, giới thiệu với bạn bè trong nước và quốc tế qua hành trình dựng xây và phát triển ngành văn hóa. Đó chính là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương trên những chặng đường đi tới.

Nguyễn Tiến Quang

Nguồn: vhttdlhd.vn

Thứ 2, Ngày 2/4/2012