NGŨ NHẠC LINH TỪ Ở CÔN SƠN

Cứ đến mùa xuân, du khách khắp nơi lại nô nức về trẩy hội Côn Sơn, núi Côn Sơn hấp dẫn tín đồ, du khách thập phương, thì trong quần thể di tích nổi tiếng này còn có một địa danh đầy sức hấp dẫn và bí ẩn mà còn ít người biết đến. Đó là địa danh Ngũ Nhạc linh từ.

         Cứ đến mùa xuân, du khách khắp nơi lại nô nức về trẩy hội Côn Sơn, núi Côn Sơn hấp dẫn tín đồ, du khách thập phương, thì trong quần thể di tích nổi tiếng này còn có một địa danh đầy sức hấp dẫn và bí ẩn mà còn ít người biết đến. Đó là địa danh Ngũ Nhạc linh từ.

          Núi Ngũ Nhạc nằm về phía Đông Bắc của Côn Sơn, có 5 đỉnh. Trên các đỉnh núi này người xưa cho xây 5 miếu thờ sơn thần nên gọi là “Ngũ Nhạc linh từ”. Chính vì cách gọi tên “Ngũ Nhạc linh từ” nên nhiều người nhầm hiểu Từ là Đền. thực ra ở Ngũ Nhạc chỉ có miếu. Miếu có quy mô nhỏ dài 3m rộng 2m, cao khoảng trên 1m. Kiến trúc giống như một cái lăng, không có mái, trên miếu chỉ có một lư hương thờ trung thiên. Cách gọi “Ngũ Nhạc linh từ” chỉ là một chách gọi theo kiểu từ ghép Đền Miếu như một vế của câu đối ở đền Kiếp Bạc: “Từ miếu hinh hương cơ tứ hải”.
 Xét về ngữ nghĩa của chữ Nhạc (      ) có nghĩa là: Năm núi Nhạc, còn chữ Nhạc (          ) có nghĩa là núi thiêng.
          Đạo giáo ở Trung Quốc chẳng những phong danh hiệu cho Ngũ Nhạc mà còn phân chia chức năng cho từng quả núi.
-         Đông Nhạc - Thái Sơn: Tiêu biểu cho sự tôn nghiêm của Ngũ Nhạc và quản việc cát hung, hoạ phúc của nhân gian.
-         Nam Nhạc - Hoành Sơn: Thống đốc các loài thuỷ tộc.
-         Tây Nhạc - Hoa Sơn: Quản Ngũ kim và họ nhà chim.
-         Bắc Nhạc – Hằng Sơn: Chủ quản sông, biển, ao, hồ, các loài thú, rắn, rết, côn trùng.
-         Trung Nhạc – Tùng Sơn: Chủ quản cây cối, núi rừng, khe vực.
Do ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Hoa, ở Côn Sơn, nguời xưa đã xây dựng 5 miếu thờ trên cùng một dãy núi, vì thế mà có tên Ngũ Nhạc linh từ.
Hiện nay 5 miếu thờ vẫn còn, miếu xưa xây bằng đá, một số cái đã đổ nát. Gần đây, một số phật tử đã trùng tu một ngôi miếu cổ ở vị trí cao nhất. ở đó còn một lư hương bằng đá có khắc ba chữ Đông lư miếu (              ) có nghĩa là lư hương ở miếu phía đông.
Qua đây có thể suy đoán: 5 miếu trên Ngũ Nạhc có thể được xây dựng vào khaỏng thế kỷ XIII – XIV – là thời kì phát triển của đạo giáo Việt Nam. Vào thời Trần có đạo sĩ Huyền Vân luyện đan ở núi Phượng Hoàng nên vua Trần đặt tên là động Huyền Thiên. ở Côn Sơn có động Thanh Hư và Ngũ Nhạc có 5 miếu thờ Sơn thần mang đậm chất của đạo Giáo.
Trên 5 đỉnh núi có 5 miếu thờ 5 phương: Đông, Tây, Nam, Bắc và Trung phương. Căn cứ vào tên gọi lư hương bằng đá ở miếu cao nhất “Đông lư miếu” 5 miếu này lần lượt có tên:
Đông phương miếu: Tượng trưng cho hành mộc – màu xanh.
Tây phương miếu: Tượng trưng cho hành kim – màu trắng.
Nam phuơng miếu: Tượng trưng cho hành hoả - màu đỏ.
Bắc phương miếu: Tượng trưng cho hành thuỷ – màu đen.
Trung phương miếu: Tượng trưng cho hành thổ – màu vàng.
5 miếu mang những chức năng quản việc cát, hung, hoạ, phúc, thống lĩnh muôn loài và chủ quản cây cối, núi rừng, khe vực. Vì thế mới lý giải được vì sao đường cao, dốc dài, dây gai chắn lối mà các tín đồ phật tử vẫn hành hương lên Ngũ Nhạc linh từ để cầu phúc, tránh hoạ, mong cho mùa màng phong đăng hoà cốc, quốc thái, dân an.
Để phát huy giá trị văn hoá của di tích, được sự cho phép của Bộ VHTT, Cục Di sản văn hoá, ban quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc đang trùng tu tôn tạo 5 miếu và đường bộ hành lên Ngũ Nhạc linh từ.

                Lễ hội mùa xuân Côn Sơn sắp đến (hội mở từ ngày 15 đến 20 tháng giêng âm lịch hàng năm), mời quý khách xa gần hãy một lần lên Ngũ Nhạc linh thiêng./.

Thứ 2, Ngày 2/4/2012