QUYÊN THANH CÔNG CHÚA (? - 1293)

Quyên Thanh công chúa huý là Trinh, con gái thứ nhất của Trần Hưng Đạo và Nguyên Từ Quốc Mẫu; là Bảo Thánh hoàng hậu (vợ vua Trần Nhân Tông). Năm Quý Tỵ - Trùng Hưng thứ 9 (1293), mùa Xuân, tháng 3, ngày 9, Anh Tông lên ngôi, tiến phong bà là Khâm Từ Bảo Thánh Hoàng thái hậu. Đại Việt sử ký toàn thư quyển V chép: "Thái hậu nhu mì đức tốt, thông minh sáng suốt, nhân hậu với kẻ dưới".

Quyên Thanh công chúa huý là Trinh, con gái thứ nhất của Trần Hưng Đạo và Nguyên Từ Quốc Mẫu; là Bảo Thánh hoàng hậu (vợ vua Trần Nhân Tông). Năm Quý Tỵ - Trùng Hưng thứ 9 (1293), mùa Xuân, tháng 3, ngày 9, Anh Tông lên ngôi, tiến phong bà là Khâm Từ Bảo Thánh Hoàng thái hậu. Đại Việt sử ký toàn thư quyển V chép: "Thái hậu nhu mì đức tốt, thông minh sáng suốt, nhân hậu với kẻ dưới".

Xuất thân trong một gia đình quý tộc, dòng dõi võ tướng. Thân phụ là bậc lương đống của quốc gia, một lòng trung tín, trọn đạo tôi trung với  triều đình, trọn đời phụng sự xã tắc. Thân mẫu là người đảm đang, luôn sát cánh bên chồng vì đại sự, đảm đương công việc hậu cứ, đặc biệt có công lao to lớn trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông. Những phẩm chất tốt đẹp của gia đình mà bà hấp thụ được đã tạo cho Khâm Từ đức tính khiêm tốn, chan hoà và bao dung hiếm thấy, được vua rất sủng ái. Khi Thượng hoàng Trần Nhân Tông nhường ngôi cho Anh Tông và có chí hướng xuất gia, Khâm Từ không làm bận tâm Thượng hoàng mà ngược lại, bà cũng tham dự các kỳ hội "vô lượng" của nhà Phật, đóng góp xây dựng chùa Ngự Thiên... Bà đã nhiều lần về chùa Phổ Minh là nơi thượng hoàng từng hoằng dương Phật pháp, cầu nguyện đức Phật chứng tâm.

Truyền thuyết dân gian còn kể về tâm đức thương yêu kẻ dưới, cứu vớt dân chúng khó khăn của Khâm Từ  khi bà về ở cung Lỗ Giang.

Đức tính đôn hậu, lòng dũng cảm và tôn kính của bà đối với thượng hoàng  được các sử gia ca ngợi. Đại Việt sử kí tiền biên có chép: "Thượng hoàng thường làm chuồng hổ ở thềm Vọng Lâu rồi sai quân sĩ đánh nhau với hổ. Có lần Thượng hoàng ngồi xem…Vì thềm lầu thấp con hổ bỗng nhảy ra khỏi chuồng nhảy lên lầu, mọi người đều sợ chạy chỉ còn có Thái hậu và bốn, năm người thị nữ vẫn ở đấy, lấy chiếu che cho Thuợng hoàng và tự che cho mình, con hổ vội vàng nhảy xuống, không ai bị hổ vồ cào cấu gì cả. Thượng hoàng lại thường ngự điện Thiên An xem đấu voi ở Long Trì, con voi bỗng xông vào sắp lên trên điện, người hầu hai bên đều chạy tản chỉ còn mình Thái hậu ở đấy. Sử thần bàn "Voi và hổ là bậc hung dữ, ai cũng phải sợ, thế mà lúc voi, hổ hung tợn làm ngang, Hoàng hậu vẫn thản nhiên không sợ. Hoàng hậu thực sự là một anh hùng trong đám nữ lưu vậy"

Mùa thu tháng 9, ngày 13 năm Quý Tỵ, niên hiệu Trùng Hưng thứ 9 (1293), Khâm Từ Bảo Thánh Hoàng thái hậu băng tại cung Lỗ Giang, phủ Long Hưng, đến năm Canh Tuất (Hưng Long thứ 18 - 1310), được hợp táng tại lăng Quy Đức cùng linh cữu vua Trần Nhân Tông).

 

Thứ 2, Ngày 2/4/2012